Издание книг в Москве, Санкт-Петербурге, Минске
Военно-исторический форум Reenactor.ru

Этнаастраномія. Паміж небам і зямлёй

Этнаастраномія. Паміж небам і зямлёй
Издательство: , 2015
260 стр., фармат 60x84/8, наклад 500, каляровыя малюнкі, мапы, цвердая вокладка
ISBN: 978-985-458-261-0
Цена: 42,50 BYN (425 000,00 BYR)

На заказ
Мы ведаем старажытныя міфы і легенды розных народаў пра зоркі. А ці былі ў беларусаў свае легенды пра нябёсных жыхароў? Як чалавек традыцыйнай культуры ўспрымаў неба і аб’екты на ім? На гэтыя ды іншыя пытанні чытач знойдзе адказы ў прапанаванай кнізе. Тут разглядаюцца народныя ўяўленні, звязаныя з зоркамі, сузор’ямі, метэорамі і Месяцам. Крыніцамі матэрыялу паслужылі экспедыцыйныя запісы аўтара і іншых даследнікаў, творы беларускага фальклору, а таксама “кніжная” народная астраномія з старажытнай усходнеславянскай літаратуры.
Гэта першая спроба абагульнення беларускага матэрыялу з этнаастраноміі, астраніміі і ўвогуле традыцыйных ведаў, датычных нябёсных целаў.
Адрасуецца фалькларыстам, этнолагам, этналінгвістам і шырокаму колу чытачоў, якія цікавяцца традыцыйнай духоўнай культурай.

Содержание

Замест уступу
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
8
Спісы скаротаў
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
11
ЧАСТКА 1.
“КНІЖНАЯ” АСТРАНОМІЯ ЯК КРЫНІЦА ЗВЕСТАК
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
15
Уступ. Уводзіны ў праблематыку “кніжнай” народнай астраноміі
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
17
Раздзел 1.
Усходнеславянскія астранамічныя веды да XIX ст.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
20
Астранамічныя веды ва ўсходнеславянскай літаратуры
XI
XIII
стст.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . .
20
Астранамічная лексіка ў розных перакладах Бібліі (
XVI
XVII
стст.)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . .
27
Кніжная астранамічная лексіка і звязаныя з ёю ўяўленні ў асобных польскамоўных,
усходнеславянскіх і перакладных крыніцах канца XV – XVII ст.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
29
Крыніцы XVIII–XIX стст.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
36
Раздзел 2.
Этнакультурныя даследаванні астранімічных сістэм у XIX ст.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . .
39
Раздзел 3.
Этнаастраномія другой паловы XX – пачатку XXI ст.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
43
ЧАСТКА 2.
УЯЎЛЕННІ, ЗВЯЗАНЫЯ З ЗОРКАМІ І СУЗОР’ЯМІ
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
47
Уступ. Зорка ў традыцыйных уяўленнях беларусаў
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
49
“Зорная” этыялогія
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
51
Сузор’і
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
54
Раздзел 1.
Птушыная Дарога (Lacteus orbis, Lacteus circulus, Lactea via)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
58
Птушыная Дарога
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
59
Чумацкая Дарога. Дарога ў
<назоў
горада
>
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . .
61
Малочная Дарога
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
62
Лакальныя і малаколькасныя назовы Млечнага Шляху
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
63
Раздзел 2.
Астронімы ‘валасажар’, ‘вісажар’, ‘валоскі’, ‘валасыні’, ‘стажар’е’
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
65
Этыялагічныя легенды пра ‘вісажары’.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
69
Раздзел 3.
Воз, Чарпак (
Ursa
Major
,
Septemtriones
)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
71
Мадэль ‘коўш’, мадэль ‘павозка’
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . .
71
Зааморфныя мадэлі
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
74
Міфалагічны кантэкст
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
75
Адзінкавыя беларускія назовы
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . .
77
Раздзел 4.
Сіта, Курачкі (
Pleiades
,
Vergiliae
)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . .
78
Мадэль ‘сіта’
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
78
Мадэль ‘куры’
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
81
Мадэль ‘сем чалавек’: ‘бабы’, ‘сем мальцаў’
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . .
82
Іншыя назовы Плеядаў
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
84
Раздзел
5.
Касцы, Тры сястры, Тры каралі ды інш. (Orion,
Iugula
,
Iugulae
)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
85
Тры касцы (Касцы)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
85
Тры сястры.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
87
Тры каралі
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
89
Каромысла
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
89
Іншыя назовы Арыёна
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
90
Раздзел 6.
Назовы іншых зорак і сузор’яў
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
94
Малая Мядзведзіца (Ursa Minor)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . .
94
Валапас (
Bootes
)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
94
Касіяпея (
Cassiopea
)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
95
Блізнюкі (Gemini)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
95
Сірыус (
Canis
,
Canis
maior
,
Sirius
,
Caniculam
)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
96
Палярная зорка (stella maris, stella nautarum, stella Polaris)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
97
Каза (
Capella
) і
Hoedi
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
98
Іншыя мадэлі намінацыі сузор’яў
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
99
Уласныя імёны зорак
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
102
Раздзел 7.
Планеты
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
104
Заранка, Вечарніца (
Venus
)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . .
107
 
Раздзел 8.
Вызначэнне часу па сузор’ях. Элементы традыцыйнага зорнага календара
.............................
116
Практычныя традыцыйныя астранамічныя веды
.........................................................
117
Вызначэнне святаў
..................................................................................
120
Раздзел
9.
Зацьменне Месяца й Сонца
.....................................................................
121
Зацьменне-знак
.....................................................................................
122
Раздзел 10.
Каметы (Cometa, Cometes, Crinita stella, Stella comans)
.............................................
124
ЧАСТКА 3.
НАРОДНАЯ АСТРАНОМІЯ Ў ФАЛЬКЛОРЫ
......................................................
129
Уступ.
К
олькі словаў наконт “астральных міфаў
. . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . .
131
Раздзел
1.
Рудыменты народнай усходнеславянскай “астралогіі”
..............................................
132
Кніжны “народны” задыяк
...........................................................................
132
“Народная” астралогія
...............................................................................
135
Назовы варажбітоў па зорках, гвяздароў
................................................................
136
Матыў скрадання зорак ведзьмай
......................................................................
139
Практычныя элементы “народнай” астралогіі
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
140
Варажба і прадметы-медыятары.
......................................................................
146
Дзеянні перад зорамі.
................................................................................
146
Раздзел 2.
Семантыка фраземы “лічыць зоркі”
..............................................................
149
Раздзел 3.
Вобраз нябёсных свяцілаў у загадках
............................................................
153
Раздзел 4.
Матыў “цудадзейнага апранання” ў фальклоры
....................................................
156
ЧАСТКА 4.
УЯЎЛЕННІ, ЗВЯЗАНЫЯ З МЕТЭОРАМІ
..........................................................
161
Уступ.
Метэор на мяжы навукі і традыцыі
..................................................................
163
Раздзел 1.
Назоў з’явы
метэор
..........................................................................
165
Раздзел 2.
Анімістычныя ўяўленні
........................................................................
167
Лятучая зорка – грэшная душа
........................................................................
168
Лятучая зорка – няхрышчанае дзіця
....................................................................
168
Лятучая зорка – ведзьма або чараўнік
..................................................................
170
Раздзел 3.
Персанажны шэраг
............................................................................
171
Лятучая зорка – анёл
................................................................................
171
Лятучая зорка – ‘лятучы змей’, цмок, хут
...............................................................
172
Раздзел 4.
Іншыя ўяўленні, звязаныя з метэорамі і метэарытамі
...............................................
178
Лятучая зорка – свечка, факел
.........................................................................
178
Месца падзення зоркі
................................................................................
179
Прароцтвы, звязаныя з лятучай зоркай
.................................................................
180
Забарона глядзець на лятучую зорку
...................................................................
181
‘Зорны дождж’ і метэарыты
..........................................................................
182
Заключэнне
...........................................................................................
183
ЧАСТКА 5.
ЭТЫЯЛАГІЧНЫЯ ПАДАННІ ПРА МЕСЯЦ
........................................................
185
Уступ.
Пастаноўка праблемы
.............................................................................
187
Раздзел
1.
Рысы
а
рхаічн
ага
міфа пра блізнюкоў
у
вераваннях
беларусаў
пра паходжанне плямаў
н
а
М
есяц
ы.
.......................................................................
188
Матыў
брат брата забіў
............................................................................
188
Фанетычнае набліжанне імёнаў
.......................................................................
190
Матыў месяцовай ваданошы
..........................................................................
192
Плямы на Месяцы – пан Твардоўскі
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
194
Іншыя ўяўленні пра паходжанне плямаў на Месяцы
......................................................
195
Сучасныя трансфармацыі легенды пра паходжанне плямаў
................................................
197
Раздзел
2.
Біблійныя матывы ў легендах беларусаў пра паходжанне плямаў на Месяцы
...........................
198
Раздзел
3.
Матыў паходжання
плямаў на Месяц
ы
як вынік пакарання за працу
ў
свята.
Сувязь
з каляндарнай абраднасцю.
........................................................................
201
Заключэнне
...........................................................................................
203
Пасляслоўе
...............................................................................................
205
ДАДАТКІ
...............................................................................................
206
Палявыя матэрыялы
....................................................................................
206
Зоркі – этыялогія, прадказанні надвор’я і ўраджаю
.......................................................
206
Венера
............................................................................................
210
Метэоры і метэарыты
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
212
Сузор’і
............................................................................................
218
UMа (Вялікая Мядзведзіца)
.......................................................................
218
Orion
(Арыён)
...................................................................................
221
Pleiades (Плеяды)
................................................................................
223
Палярная зорка
..................................................................................
225
Іншыя зоркі і сузор’і
.............................................................................
226
Млечны Шлях
......................................................................................
227
 
ЗМЕСТ
·
7
Планеты
...........................................................................................
230
Каметы
............................................................................................
230
Сонца
.............................................................................................
231
Зацьменне Сонца
................................................................................
232
Месяц
.............................................................................................
233
Назвы квадраў
..................................................................................
233
Уяўленні
.......................................................................................
235
Плямы на Месяцы
...............................................................................
239
Неба
..............................................................................................
245
Палявыя запісы з Грузіі
.................................................................................
246
ПА: Палескі архіў (электронная версія)
....................................................................
247
Метэоры
..........................................................................................
247
Сузор’і
............................................................................................
248
Млечны Шлях
......................................................................................
249
Венера
............................................................................................
250
Планета
...........................................................................................
250
Каметы
............................................................................................
250
Іншае
.............................................................................................
250
Астранімічныя запісы ў друкаваных крыніцах
..............................................................
251
СПЗБ: Слоўнік беларускіх гаворак паўночна-заходняй Беларусі
............................................
251
Арыён
.........................................................................................
251
Плеяды
........................................................................................
251
Вялікая Мядзведзіца
.............................................................................
251
Іншыя
..........................................................................................
252
G
ł
adyszowa
Maria
.
Wiedza
ludowa
o
gwiazdach
.
...........................................................
252
Карты
................................................................................................
253

Отправить комментарий

  • Строки и параграфы переносятся автоматически.
  • Доступные HTML теги: <em> <strong> <ul> <ol> <li>

Подробнее о форматировании